Những Khó Khăn Cai Thầu Gặp Phải Trong Thời Buổi Hiện Nay

Áp lực về giá thầu, nhân công và lợi nhuận ngày càng được nhiều cai thầu nhắc tới

Khi xu hướng nhận thi công trọn gói phát triển, cai thầu phải kiểm soát đồng thời giá nhận việc, nhân công, vật liệu, tiến độ và nhiều đầu việc phát sinh khác. Qua những cuộc trao đổi thực tế, SOTHADO thường xuyên nghe anh em nhắc tới tình trạng khó tìm thợ, công tăng và biên lợi nhuận bị thu hẹp.

Có cai thầu lựa chọn nâng cấp cách làm bằng thiết bị và công nghệ để giảm một số công việc thủ công, trong đó có máy phun vữa trát tường, máy trộn, máy xoa và các thiết bị hỗ trợ hoàn thiện. Cũng có trường hợp cạnh tranh chủ yếu bằng cách hạ giá nhận thầu.

Một bộ phận lao động trẻ ít lựa chọn công việc xây dựng nặng nhọc hơn trước

Qua những khu vực và đội thợ SOTHADO từng tiếp xúc, nhiều lao động trẻ có xu hướng lựa chọn công việc trong nhà máy, khu công nghiệp hoặc các nghề có môi trường ổn định hơn thay vì công việc xây dựng ngoài trời nhiều nắng mưa và mang vác nặng.

Điều này không có nghĩa toàn ngành đều thiếu lao động trẻ, nhưng với một số cai thầu nhà dân, việc duy trì đủ thợ chính và thợ phụ đã trở thành một khó khăn thực tế.

Khi người làm nghề khó tìm hơn, chi phí thuê nhân công trở thành áp lực đáng kể

Trong những ghi nhận ở thời điểm bài viết gốc được thực hiện, SOTHADO từng gặp các mức công khoảng 500.000–600.000 đồng/ngày đối với thợ chính và khoảng 350.000–400.000 đồng/ngày đối với thợ phụ tại một số khu vực và công trình.

Mức công tăng cũng không đồng nghĩa năng suất sẽ tăng tương ứng. Nhiều đội thợ có lực lượng lao động đã làm nghề lâu năm, tuổi cao hơn và sức khỏe không còn như trước, nên người cai thầu vẫn phải cân đối giữa tiền công, khối lượng và tiến độ.

Quản lý con người đôi khi còn khó hơn quản lý kỹ thuật

Một số cai thầu chia sẻ với SOTHADO rằng việc duy trì tổ đội ổn định không đơn giản. Có trường hợp xin ứng tiền, nghỉ đột xuất, thay đổi chỗ làm hoặc chuyển sang đội khác khi có mức công tốt hơn.

Không nên xem đây là đặc điểm của tất cả người lao động xây dựng. Nhưng với người trực tiếp nhận và chịu trách nhiệm tiến độ công trình, sự biến động nhân lực là một rủi ro họ phải tính tới.

Hạ giá để nhận việc có thể tạo sức ép lên cả người nhận thầu lẫn mặt bằng nhân công

SOTHADO từng nghe nhiều trường hợp cai thầu hạ giá nhận công trình để cạnh tranh, sau đó biên lợi nhuận rất thấp hoặc thậm chí không còn lợi nhuận nếu phát sinh thêm chi phí.

Cũng có tình huống giá nhận công trình thấp nhưng giá thuê nhân công lại phải đẩy lên để giữ người. Nếu hai phía cùng biến động theo hướng bất lợi, người đứng giữa chịu áp lực lớn nhất chính là cai thầu.

Có người vẫn cố duy trì công việc để giữ tổ đội có việc làm. Đây là một trong những câu chuyện SOTHADO từng nghe khi làm việc với anh em trong nghề.

Quan hệ giữa cai thầu và người thợ cần được nhìn từ cả hai phía

Có cai thầu gặp tình trạng ứng tiền rồi người lao động nghỉ việc hoặc không quay lại. Ở chiều ngược lại cũng có người thợ gặp tình trạng chậm lương, nợ lương hoặc khó thu hồi tiền công.

Nhiều cai thầu chia sẻ rằng người ngoài thường nhìn vào giá trị hợp đồng và nghĩ họ có lợi nhuận lớn, trong khi thực tế người nhận thầu còn phải xoay dòng tiền cho vật liệu, nhân công và nhiều khoản phát sinh khi chủ nhà chưa thanh toán đúng tiến độ.

Ngược lại, mong muốn của người thợ về mức công phù hợp, trả lương đúng thời hạn và được làm việc với người có uy tín cũng hoàn toàn chính đáng. Niềm tin giữa hai phía vì vậy là một phần rất quan trọng để tổ đội hoạt động ổn định.

Khi nhân lực trở thành áp lực, cần xem lại cách tổ chức công việc

Nếu số lượng hoặc khả năng duy trì nhân lực không còn thuận lợi như trước, một hướng xử lý là tìm cách giảm bớt những công việc phụ thuộc hoàn toàn vào sức người.

Cơ giới hóa có thể tham gia vào một số khâu như trộn, vận chuyển, đưa vữa lên vị trí làm việc hoặc hỗ trợ hoàn thiện. Với tô trát, máy phun vữa là một ví dụ khi đường ống có thể đảm nhiệm phần vận chuyển vữa từ vị trí đặt máy tới người thợ.

Tuy nhiên công nghệ không tự giải quyết mọi vấn đề. Hiệu quả vẫn phụ thuộc vào loại công trình, cách tổ chức tổ đội, khả năng vận hành và việc thiết bị có thực sự giải quyết đúng nút thắt của người sử dụng hay không.

Liên kết và chia sẻ kinh nghiệm cũng là một cách để người làm nghề cùng nâng cấp

Một ý được bài viết gốc đề cập là việc hình thành những nhóm cai thầu có sự chọn lọc, đặc biệt trong cùng khu vực, để trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ thông tin và hạn chế những cách cạnh tranh thiếu bền vững.

Không có một mô hình liên kết duy nhất phù hợp với tất cả mọi nơi, nhưng việc người làm nghề chia sẻ dữ liệu thực tế, cách tổ chức công việc và kinh nghiệm áp dụng công nghệ có thể giúp mỗi người đưa ra quyết định tốt hơn.

Áp lực thay đổi nhưng giá trị cốt lõi của người cai thầu vẫn nằm ở khả năng tổ chức công việc

Cạnh tranh về giá, khó khăn nhân lực, tiền công và việc giữ tổ đội đều có thể tạo sức ép lên cai thầu xây dựng, đặc biệt ở nhóm công trình nhà dân.

Công nghệ có thể là một phần của giải pháp nhưng không phải câu trả lời duy nhất. Quan trọng hơn là xác định đúng công đoạn đang tiêu tốn nhiều nguồn lực rồi tổ chức lại con người, thiết bị và cách làm để giảm sự phụ thuộc không cần thiết.

SOTHADO tiếp tục ghi nhận những kinh nghiệm như vậy từ công trường để hiểu rõ hơn bài toán thực tế của người làm nghề và hoàn thiện những giải pháp phù hợp hơn.